Trong hình là Lăng Bà Vú toạ lạc tại thôn Mỹ Hiệp thị xã Ninh Hoà Khánh Hòa . Chiếc lăng này có tuổi thọ tính đến năm 2025 là 221 tuổi . Trước 1975 lăng màu xi măng có rêu phong phủ bám âm u càng tăng thêm phần huyền bí mà thời thơ dại tôi và lũ nhỏ trong xóm thường lang thang vào những ngày nghỉ học để bắt dế và bứt những cọng cỏ mực chơi đá gà . Sau 75 chánh quyền cộng sản tỉnh Khánh Hoà cho sơn phết đủ màu xanh xanh đỏ đỏ trông như đồ chơi con nít để kinh doanh ngành du lịch (nhìn hình) . Lăng bà giờ đây nhìn giống như đồ vàng mã mà người dân dùng để cúng cô hồn xong để đốt . Nét âm u huyền bí cổ kính xưa không còn . Mới đây qua trang facebook của chị Lương Lệ Huyền Chiêu mô tả thì Gò Lăng giờ đây đã trở thành là thành phố cà phê . Hai con kỳ lân với truyền thuyết có một cặp rắn thần to như cây cột nhà nằm giữ mấy hủ vàng của bà vú chôn trong lăng mà hồi nhỏ tụi tôi sợ còn hơn sợ ma nay đã biến mất.
Tương truyền vua Gia Long khi bị Tây Sơn truy đuổi xất bất xang bang một ngày nọ chạy đến thôn Mỹ Hiệp Ninh Hoà được bà Vú nấu cho một bữa cơm rồi chỉ đường trốn thoát vào Nam. Sau khi lên ngôi năm 1802 ngài cho tìm bà Vú để báo đáp nhưng bà không còn . Để tưởng nhớ công ơn ngài cho xây lăng để người dân thờ cúng. Lăng được xây xong năm 1804 . Chỉ là một bữa cơm mà người vẫn còn nhớ đến trả ơn chứ không ăn cho ngập mặt xong rồi phủi mỏ vô ơn như đám cán bộ lãnh đạo cộng sản sau này . Vua Gia Long có công thống nhất sơn hà mở mang bờ cõi đến tận Châu Đốc Cà Mau , cũng là vị vua xác định chủ quyền Hoàng Sa là của Việt Nam kể từ năm 1816 vậy mà vẫn bị đám hậu thế ăn cháo đá bát gán cho tội cõng rắn cấn gà nhà
Nhắc đến vua Gia Long hậu thế không thể nào là không nhắc đến mối tình đầu của vua với bà Tống Phúc Lan mà sau khi băng hà hai người đã được an táng cạnh nhau . Chuyện kể năm 16 tuổi Nguyễn Ánh bị Nguyễn Huệ tróc nã chạy vào Gia Định . Tại đây ông đã gặp bà Tống Thị Lan . Ngay giây phút đầu tiên nhìn nhau , con tim cả hai cùng rúng động mặc dù lúc đó ông đang bị quân Tây Sơn rượt chạy không kịp thở . Liền lập tức hai người nên duyên chồng vợ khi tuổi còn vị thành niên (16 tuổi) . Bà Tống Thị Lan đã cùng chồng trên khắp mọi miền như hình với bóng , đã chia bùi xẻ ngọt kham khổ cùng nhau . Hai người có ba năm xa cách khi Nguyễn Ánh phải bôn ba một nình qua nước Xiêm để tìm đường cứu lấy xã tắc của mình. Bà lui về đão Phú Quốc chờ đợi .
Khi vua trở lại chiếm được Gia Định, bà rời Phú Quốc về gặp chồng . Kể từ đó bà quyết không rời xa ông nữa . Giữa chiến trường tên bay đạn lạc gió máu mưa tanh , bà luôn cạnh chồng động viên tâm sự . Tiếp theo Nguyễn Ánh chiếm được Diên Khánh, sẳn trớn đánh gục Quy Nhơn, hủy diệt Thị Nại, thu về Phú Xuân, làm chủ Thăng Long bà nhiều lần đánh trống thúc quân
Năm 1802 Nguyễn Ánh lên ngôi hoàng đế . Năm 1806, bà Tống Phúc Lan được phong làm Thừa Thiên Cao Hoàng Hậu . Năm ấy, bà đã 44 tuổi sau hơn nửa đời bôn ba, vào sinh ra tử với người đàn ông của mình. Sau 8 năm trên ngôi vị hoàng hậu ngắn ngủi Thừa Thiên Cao rời thế gian ra đi bỏ vua Gia Long ở lại với lòng thương nhớ vô bờ người phụ nữ tri nhân tri kỷ của mình . Đó là năm 1814 . Mất hoàng hậu vua Gia Long thấy trời đất quay cuồng . Ông tự tay xây mộ cho mối tình đầu chung thủy và dặn lại đời sau là khi nào ông mất nhớ chôn cạnh bà . Năm 1820 vua Gia Long mất , theo ước nguyện hai nấm mồ ở cạnh nhau . Tính cho đến năm 2025 hai ngôi mộ đã trải qua 205 năm yên ả để đi vào giấc ngủ nghìn thu. Vẫn chia ngọt xẻ bùi cho dù lịch sử của đất nước Việt Nam trải qua không biết bao nhiêu là biến đổi . Hậu thế đời sau khi đất nước rơi vào tay cộng sản cai trị, đám cầm quyền mặc sức chửi rủa vua Gia Long bằng những ngôn từ chợ búa mà quên đi rằng ông là người tuyên bố chủ quyền Hoàng Sa là lãnh thổ của Việt Nam và đã cho quân lính ngày đêm trấn giữ . Mặc cho hậu thế đời nay ruồng bỏ nhưng ông không cô đơn vì có bà nằm bên cạnh để an ủi xẻ chia cùng
Trở lại lăng bà Vú với hai con kỳ lân xây bằng vôi ngồi chồm hổm trên bờ thành toạ lạc tại làng Mỹ Hiệp Ninh Hoà mà vua Gia Long đã xây đền ơn đáp nghĩa người đã giúp mình . Nơi đây cũng là nơi tôi được sinh ra và lớn lên . Lúc còn nhỏ tụi tôi bị người lớn hù đó là hai con vật linh thiêng mỗi khi vào những đêm rằm biến thành kỳ lân thực xuống tắm quậy nước ầm ầm trong ao sen. Có một cặp rắn thần sống từ mấy trăm năm nay, một con có mồng màu xanh. một con có mồng màu đỏ tía nằm giữ mộ. Hù doạ đủ trò như vậy nhưng tôi không tin lắm vì ngày nào cũng leo lên lưng hai con kỳ lân này cưỡi mà chẳng thấy cục cựa gì .
Khi đến tuổi biết trai gái tôi không còn leo lên lưng hai con kỳ lân này nữa nhưng thay vào đó nơi này là nơi hò hẹn khám phá sự tò mò của tuổi dậy thì. Bốn bờ thành chung quanh che chắn và làm chứng cho những nụ hôn non nớt của thuở chớm mọc râu . Lớn thêm chút nữa làm lính xa nhà . Những khi đóng quân ở những tiền đồn heo hút trên vùng cao nguyên đất đỏ, trong cô đơn tôi thường nhớ về làng Mỹ Hiệp nơi có lăng bà Vú . Để rồi định phận của lịch sử đẩy tôi ra khỏị đất nước đến một phương trời rất xa ở bên kia bờ biển Thái Bình Dương thì làng Mỹ Hiệp Ninh Hoà trở thành chốn bồng lai tiên cảnh chỉ còn trong giầc mộng
Giờ đây lăng bà Vú ở Ninh Hoà là nơi tụ họp của những quán cà phê . Còn nơi yên nghĩ của vua Gia Long và Hoàng Hậu Thừa Thiên Cao tại làng Hương Thọ, Hương Trà chứng tích lịch sử của một mối tình từ thời niên thiếu nay là hai ngôi mộ cũ mèm rêu mốc khô khốc bám vào nhau ( trong hình ). Thế hệ con cháu lớn lên trong đất nước đang cặm cụi bám theo chủ nghĩa xã hội nên quên mất ông bà là ai . Một xà hội trở thành vô cảm không biết nhân bản là gì . Tuổi trẻ bây giờ thờ ơ với lòng nhân nghĩa suốt ngày chỉ biết vỗ ngực nổ banh trời nói toàn chuyện ở trên mây
Còn tôi thì ở một nơi rất xa với tháng ngày cuối đời để thương nơi tôi đã được ba má tôi sinh ra nuôi nấng tôi nên người . Ba má tôi đã không còn và làng Mỹ Hiệp Ninh Hòa cũng chính là nơi ba má nằm yên nghĩ .
Chỉ biết thở dài chờ đến lượt mình
New Orleans 06/ 2025
Quan Dương